Patshahi10.Org is pleased to present this important piece of work on the history of Sri Dasam Granth by Dr. Trilochan Singh, an eminent Sikh theologian and historian. This work, in four parts, was published in The Sikh Review in 1955. And up till now this remains a benchmark work on the history and compilation of Sri Dasam Granth - Admin

Click here to read the article

S Gurcharanjit Singh Lamba (Editor Sant Sipahi Magazine) explains the meaning of word ‘Sirdar’ during a TV Talk on the life of Sirdar Kapur Singh
(Recorded March 11, 2009)

Note: The complete programme will be uploaded soon

———

Following videos will be posted soon:

Zee TV Debate on “Dera Sacha Sauda”

Zee TV Debate on “Sehajdhari Issue”

Jus Punjabi TV Interview: History and Significance of Sikh Rehat Maryada

Jus Punjabi TV: Sri Harimandir Sahib

Jus Punjabi TV: Spritual, Political and Historic Significance of Sri Akal Takhat Sahib

Jus Punjabi TV: Talk on the life of Sirdar Kapur Singh

Zee TV Debate on the controversy that erupted following the installation of the portrait of Sant Jarnail Singh Bhindrwanwale in the Sikh Museum in Sri Darbar Sahib, Amritsar.
Participants: Bhai Mohkam Singh (Convener, Khalsa Action Committee), S Gurcharanjit Singh Lamba (Editor Sant Sipahi Magazine) and Prof Balwant Singh (Ex Gen. Sec. CPM Punjab).
Host: Ritesh Lakhi

Click here to watch this on Google Video

———–

Following videos will be posted soon:

Zee TV Debate on “Dera Sacha Sauda”

Zee TV Debate on “Sehajdhari Issue”

Jus Punjabi TV Interview: History and Significance of Sikh Rehat Maryada

Jus Punjabi TV: Sri Harimandir Sahib

Jus Punjabi TV: Spritual, Political and Historic Significance of Sri Akal Takhat Sahib

How should Sikhs celebrate another centennial?
What have Sikhs learnt from previous centennial celebrations?
Harpreet Singh (Mr. Singh International) talks to Gurcharanjit Singh Lamba, Editor Sant Sipahi and Harbans Singh Chawla, Sikh Historian, about tri-centennial celebrations of Guruship to Sri Guru Granth Sahib

Part-1

Part-2

      2 ਮਾਰਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸ਼ਿੰਘ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਹੈ।  ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕੌਮ ਦਾ ‘ਸਿਰਦਾਰ’ ਸੀ, ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ।  ਦਾਰ ਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ੀ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣਾ, ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ।  ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਜ਼ਤਦਾਰ, ਵਫ਼ਾਦਾਰ, ਖ਼ੁਦਦਾਰ ਯਾਨਿ ਜਿਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ, ਵਫ਼ਾ, ਅਤੇ ਖ਼ੁਦੀ ਕਾਇਮ ਹੈ ।  ਇਸੇ  ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕਾਇਮ ਹੈ ਉਹ ‘ਸਿਰਦਾਰ’ ਹੈ।  ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਮਕੇ ਦੀ ਗੋਸ਼ਟ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ।  ਉਪਰੰਤ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਵਰਤਦਿਆਂ ਬਚਨ ਕੀਤੇ, ਐ ਸੁਬਹਾਨ ਤੂ ਹੀ ਸਿਰਦਾਰਾ।  ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿਖ ਰਹਿਤ ਨਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਸਿ¤ਖ ਸਰੂਪ ਲਈ ‘ਸਿਰਦਾਰ’ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਕੇਸ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਸਿਰਗੁੰਮ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

      ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਨਵਾਬ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਦੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਵਜ਼ੀਰ ਵਲੋਂ ਝੁਕ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕਰਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਹਜ਼ੂਰ ਨੇ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ‘ਆਤਮਾਂ ਬੂਦ ਸਲਾਮ ਮੀ ਕਰਦ।  ਗਰਦਨ ਬੇ ਤਮਾਂ ਬਲੰਦ ਬੁਵਦ’।  ਜਿਸ ਇਨਸਾਨ ਵਿਚ ਲਾਲਚ, ਤਮਾਂ ਜਾਂ ਮੁਥਾਜੀ ਹੋਵੇਗੀ ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਝੁਕੇਗੀ ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਇਨਸਾਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ ਹੈ ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬੁਲੰਦ ਰਹੇਗੀ।  ਬਸ ਇਹੀ ਰਾਜ਼ ਸੀ ਸਿਹਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖ਼ੁਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਟੇ ਖਾਨ ਤੇ ਨਾਢੂ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।  ਕੁਦਰਤਨ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵਿਚ ਮੁ¤ਢਲਾ ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਝੁਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਬੁਲੰਦ ਅਤੇ ਇਸੇ ਬੁਲੰਦੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਣਾ ਹੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਹੈ।

      ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਇਸ ਬੁਲੰਦੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਿਆ।  ਫ਼ਿਰੰਗੀ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਲਿਆਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਲਿਆਕਤ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤਲਖ਼ ਕਲਾਮੀ ਅਤੇ ਅਖੜ ਪੁਣੇ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਪਰ ਸਤਯ ਮੇਵ ਜਯਤੇ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣੇ ਨਵੇਂ ਹਾਕਮ ਹੁਣ ਇਸ ‘ਸਿਰਦਾਰ’ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।  ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਫਿਰਕੂ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬਦਲੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤੀਸਰੇ ਮੁਖ ਫਿਰਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਲਿਖਤੀ ਵਾਇਦੇ ਅਤੇ ਅਹਿਦਨਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਣਾ ਹੋਵੇ।

      ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ 1966 ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿ¤ਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣੇ ਤੁਸੀ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲੋਂ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਖੁਲਾ ਨੰਗਾ ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸੀ ਤਾਂ ਇਕ ਦਮ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਸੀ ਮਿ. ਚੌਧਰੀ ਕੋਲੋਂ ਸੈਕੁਲਰਿਜ਼ ਦੇ ਲਬਾਦੇ ਵਿਚ ਢਕਿਆ ਲੁਕਿਆ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣੋਗੇ। 

      ਸਿਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵ¤ਡੀ ਦੇਣ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਨੀਝ ਲਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ‘ਸਾਚੀ ਸਾਖੀ’ ਵਿਚ ਕਲਮ ਬ¤ਧ ਕਰ ਦਿ¤ਤਾ ਹੈ, ਕਿ ‘ਡਾਕਟਰ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਨਿਰੂਪਣ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਵਾਨਗੀ ਮੰਗੀ ਸੀ, ਕਿ (1) ਸਤ੍ਹਾਰਵੀਂ, ਅਠ੍ਹਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸਿਖ ਮ¤ਤ ਤੇ ਸਿਖ ਪੰਥ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼, ਕੋਈ ਐਵੇਂ ਓਪਰੀ ਤੇ ਇਤਫਾਕਿਆ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਤਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਭੇੜ ਸੀ….. .. ..’ ਅਤੇ (2) ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੇ  ਘ¤ਲੂਘਾਰੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਸ਼ੇਖ ਮੁਜ¤ਦਦ ਅਲਫਥਾਨੀ ਸਿਰਹੰਦੀ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਹੀ ‘ਕਮਿਉਨਿਲ ਅਵਾਰਡ’ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਹਨ।  ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਦਿ¤ਤੀ।

      ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਟ੍ਯਵਾਰੇ ਸਮੇਂ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਕਾਇਦ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰ¤ਖ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿ¤ਸਾ ਬਣਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।  ‘ਸਾਚੀ ਸਾਖੀ’ ਦੇ ਪੰਨਾ 97 ਤੇ ਸਿਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅੰਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕੀ, ‘ਮਈ, ਸੰਨ 1947 ਵਿਚ ਮਿਸਟਰ ਜਨਾਹ ਲਾਹੌਰ ਆਏ ਤੇ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਲਾਹੌਰ ਹੀ ਸੀ।  ਉਹ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਤਜਵੀਜ ਕਬੂਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।’ ਸਿਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, ‘ਇਹ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਲ¤ਗੀਆਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਰਾਏ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ, ਹਿੰਦੁਆਂ ਤੇ ਸਿ¤ਖਾਂ ਦਾ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਭੀ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।  ’ ਪਰ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ ਬਾਦਲੀਲ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿ¤ਸਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ।  ਇਹ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ‘ਸਾਚੀ ਸਾਖੀ’ ਵਿਚ ਅੰਕਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ‘ਇਹ ਗ¤ਲ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆ ਗਈ।  ਮਾਰਚ 1947 ਵਿਚ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ, ਬਿਨਾ ਕਾਰਣ, ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਪਲਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਖ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਮਰਦ, ਬਚੇ ਪੋਠੋਹਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ, ਬੜੀ ਬੇਦਰਦੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸੁਟੇ ਸਨ।  ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰਿੰਦਾ ਸੁਭਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਝਟ ਪਟ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ, ਕਠਨ ਸੀ।  ….. .. … .. ਇਹ ਦੋਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ, ਅਜ ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਇਹ ਊਜ ਲਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਰਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਤੇ ਕਿੰਤੂ ਕਰੇ, ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵ¤ਡਾ ਅਨਿਆਂ ਕਿਆਸ ਕਰਨਾ ਭੀ ਔਖਾ ਹੈ।’ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਾਹਨਾਮੇ ‘ਸਾਚੀ-ਸਾਖੀ’ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਛਾਪ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮਾਤਰ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਪੰਥ ਦਾ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਹੋਣ ਪਿਛੇ ਕਾਰਣ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਨ।

      ਪਰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ  1984 ਦੇ ਘਲੂਘਾਰੇ ਨੇ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਤਰ ਧੁਰ ਤਕ ਝੰਜੋੜ ਦਿਤਾ।  ਕੌਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਿਸੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ‘ਕਬਾਬੇ ਸੀਂਕ ਹੈਂ ਹਮ, ਹਰਸੂਂ ਬਦਲਤੇ ਹੈਂ।  ਜਲ ਉਠਤਾ ਹੈ ਯਿਹ ਪਹਿਲੂ ਤੋ ਵੁਹ ਪਹਿਲੂ ਬਦਲਤੇ ਹੈਂ।’

      ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਇਤਨਾ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਕਿ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਦ੍ਰਿੜ ਹੀ ਕੀਤੀ ਬਲਕਿ ਖੁਲ ਕੇ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਜਗ ਜਾਹਿਰ ਕੀਤਾ।  ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਸਦੀਕ ਕਰਦਿਆਂ ਖ਼ੁਦ ਲਿਖਿਆ, ‘ਨਵੇਂ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦਾ ਸੋਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂ ਕੀਤਾ ਮੈਂਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।  ’ ਬਾਅਦ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੇ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਥਕ ਪਿੜ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਧਕਿਆ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸਿਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ‘1962 ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਰਿਹਾ।  ਸਿਤੰਬਰ 1966 ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਦਿਤਾ ਭਾਸ਼ਣ, ਇਹ ਉਸਦੇ ਖਰੜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਦਿ¤ਤਾ ਗਿਆ।  1966 ਵਿਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਅਕਾਲੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਸਰਬ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ‘ਸਿ¤ਖ ਹੋਮਲੈਂਡ’ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਮਤਾ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਦੀਰਘ ਵਿਚਾਰ ਵਿਟਾਂਦਰੇ ਉਪਰੰਤ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।  ਜੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਪੰਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੋਂ ਹਿਕ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧ¤ਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਜੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਰਜਨ ਕੁ ਸਾਲ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ  ਦੇ ਬਖਸ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਰੰਚਕ ਮਾਤਰ ਵੀ ਸ਼¤ਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਨੇ ਸਿ¤ਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਇਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਕੌਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ  ਹਾਸਲ ਕਰਵਾ ਦੇਣੀ ਸੀ।’  ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਕਿਸ ਕਦਰ ਜੁੜੇ ਸਨ ਇਸਦੀ ਗਵਾਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ‘ਭਵਿ¤ਖ ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਅਧੀ ਸਦੀ ਤਕ ਜੂਝੇ ਇਹੀ ਪੰਥ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਿਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਜਿ¤ਤ ਹੋਵੇਗੀ।  ਇਸ ਵਿਚ ਹੀ ਪੰਥ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕੌਮ ਦਾ ਭਲਾ ਹੈ।’  ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਉਪਰੰਤ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤਕ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦੀ ਪੰਥਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਇਕ ਸਾਰ ਅਤੇ ਇਕ ਸੁਰ ਸਨ।

         ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਤਾਕਤਾਂ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਸਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਜਿ¤ਚ ਕਰਨਾ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਹ ਇਕ ਕਾਲਾ ਬਾਬ ਜਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਏਗਾ ਕਿ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾ ਵਿਚ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ‘ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ’ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਰਾਈਵਰ ਕਿ¤ਕਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੰਥ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਕਿ¤ਕਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਥ ਦਾ ਨੁਮਾਇਂਦਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ। ਇਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਹੈ।  ਸੰਤ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਸੜ ਮਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿ¤ਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਤ ਸੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮਰੇਗਾ, ਬਲਕਿ ਮਰ ਕੇ ਸੜੇਗਾ।

       ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਹ ਲਿਖਤ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਇਕ ਦਿ¤ਗਜ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦਿਉ ਇਹ ਸਿ¤ਖਾਂ ਦੇ ਜੁੰਡੇ ਪੁਟਵਾ ਕੇ ਛਡੇਗਾ।  ਅਜ ਮੁੜ ਇਹ ਕੁਚੇਸ਼ਟਾ ਜਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈ ਨਿ¤ਘਤਾ, ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਘਾਲਣਾ ਅਤੇ ਨਿਭਾਏ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਗੰਧਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਥ ਪਾਉਣ ਦੀ।

 ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਿਖ ਨੂੰ ਬੁਧੀਜੀਵੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬੁਧੀਮਾਨ ਬਣਾਣਾ ਸੀ।  ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਇਕ ਧੁਰੰਦਰ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਪੰਥਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਫਿਲਾਸਫਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਇਕ ਲਾਸਾਨੀ ਬੁ¤ਧੀਮਾਨ ਸੀ।  ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਥ ਦੇ ਐਸੇ ਲਾਸਾਨੀ ਮਹਾਨ ਦਰਵੇਸ਼ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪਾ ਸਕੇ।  ਇਸ ਬੇਮੁਥਾਜ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ‘ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ’ ਦਾ ਨਮਨ! 

UPS is looking into the incident, and the package entry has since been changed to the man’s last name. We’ll take this moment to remind any confused readers that:

Sikhs, who customarily wear turbans to cover their uncut hair, are not the same as Muslims, and Not all Muslims (very few, in fact) are terrorists.

We’ll also point out that this whole situation could have been avoided if UPS had actually delivered the second package.

(Courtesy: Consumerist.Com)

Time to Raise The Red Flag

Gurcharanjit Singh Lamba

Editor ‘Sant Sipahi’ 

KEEP KESHAS, THIS IS MY MARK –Guru Gobind Singh ji. 

High Court asks SGPC whether a person cutting or shaving is a Sehajdhari Sikh?  

SGPC General House authorized SGPC President to constitute a committee of Sikh intellectuals and religious & legal experts to make the definition of ‘Sikh’ more clear/unambiguous. 

12.05.1938 – Resolution of SGPC says    – No!

26.11.2008 – Expert Panel recommendation says –  No!!

03.12.2008 - Executive Committee of SGPC says –  No!!!

04.12.2008 - Expert Panel again says   – No!!!

But

05.12.2008 – SGPC Affidavit says   –  YES !

It is not a simple resolution or decision of the SGPC. It is a question about the future of the entire Panth and Panthic institutions.  

This affidavit casts a big aspersion on the working of the SGPC.  How one or two individuals can overturn the gurmatas and can take the apex body, its general house and its executive body, for a ride.  

Even the entire Panth cannot change the requirements and requisites of the five Kakars (including kesh) or four Kurahits.  

SGPC or any of its officials is not competent to take a decision on the basic postulates of the Sikh panth.   

But the sad reality is that it has happened. 

29.09.2008 HC directs SGPC to answer, Whether or not a person who cuts his hair and/or shaves his beard is a “Sehajdhari Sikh”?

22.11.2008 SGPC General House authorized SGPC President to constitute a committee of Sikh intellectuals and religious & legal experts to make the definition of ‘Sikh’ more clear/unambiguous.  It further authorized that the definition drafted by this sub-committee upon approval by the Executive Committee or pending its approval,  the President may deem to be the resolution of the General House.

26.11.2008 Expert Panel meets in Chandigarh and recommends to SGPC that the 1938 resolution fixing qualification of a Sehajdhari  be adopted.

03.12.2008 SGPC Executive decides, “A person cannot claim to be a Sehajdhari by trimming/cutting his/her hair, beard or eyebrows in any manner”.

04.12.2008 Expert Panel meets in Amritsar and confirms the SGPC Executive resolution of 03.12.2008.

05.12.2008 SGPC files affidavit in the High Court saying, “Once a Sahajdhari becomes a Keshadhari Sikh, he under no circumstances by cutting/trimming his/her hair, beard, eyebrows in any manner can claim to be a Sahajdhari Sikh.”

KESH.    Every person keeping hair is not a Sikh but there cannot be a Sikh without kesh. When a Sikh shears his hair he rather breaks his relation and linkage with Guru Nanak Dev ji. 

Maharaja Dalip Singh was very young when he was taken under the tutelage of the Britishers. At Kolkata he was converted to Christianity. Still his turban and kesh were not removed. It was after one year that when his kesh were removed, E. Dalhousie Login remarked, 

He had been long anxious to show that he was no longer a follower of Nanuk, he Sikh Prophet, by cutting off the long tress of hair which he, in common with all Sikhs, wore twisted up into a knot above the forehead and covered with the bright-coloured turban. 

(Lady Login’s Recollections by E. Dalhouse Login) 

But later on realizing what had been done to him, Dalip Singh wrote a letter on 25th March, 1886 from London to the Khalsa of Punjab saying,

My beloved countrymen,

………I now, therefore, beg forgiveness of you, Khalsa Jee, or the Pure for having forsaken the faith of my ancestors for a foreign religion, but I was very young when I embraced Christianity. 

It is my fond desire on reaching Bombay to take the Pahul gain, and I sincerely hope for your prayers to the Sutgooroo on that solemn occasion….

Your own flesh and blood

Duleep Singh 

‘Sehajdhari Sikh’ There is no mention of the term Sehajdhari Sikh in Guru Granth Sahib, Dasam Granth, Sikh Rahit Maryada, Delhi Sikh Gurdwara Act or even the acts governing Takhat Sri Hazur Sahib or Takhat Sri Patna Sahib. Sikh Gurdwara Act when introduced in 1925 also made no mention of this term. In the year 1959 Section 2(10-A) was inserted in the Act vide Section 3(4) of the Punjab Act No. 1 of 1959. (Law of Religious Institutions by Dr. Kashmir Singh).   

It is a known fact that in every election to the SGPC this term has been misused by corrupt and unscrupulous elements to infiltrate into the apex body. 

In pre-partition days in certain areas of West Punjab there were some people  who believed only in Guru Granth Sahib and Gurdwaras. At that time certain facilities were given to the Sikhs by the Government and Sehajdhari Sikhs too were also entitled for these facilities.  SGPC was issuing the certificate of Sehajdhari. These Sehajdharis were following and observing all the ceremonies according to Sikh rites only and they felt pride in calling themselves Sehajdharis.   

Bhai Kahn Singh in his magnum opus Mahan Kosh defines that Sehajdhari Sikhs are those who do not keep the rahit of kachhahra and kirpan. According to Bhai Kahn Singh the Sehajdharis too are not exempted from the rahit of keshas.

Khushwant Singh aptly notes the requirements of a Sikh,

…………..It proves that the sense of belonging to the Sikh community requires both the belief in the teachings of the Adi Granth and the observance of the Khalsa tradition initiated by Guru Gobind Singh; and that there is no such thing as a clean-shaven Sikh – he is simply a Hindu believing in Sikhism.

(A History of the Sikhs – Khushwant Singh p.305) 

Identity and entity of the Sikhs are interdependent. Five kakars of a Sikh are an inseparable part of his body. A section of the power-wielding elements’ hatred towards Sikhi saroop is blatantly unconcealed

Shiromani Gurdwara Prabandhak Committee in its meeting on 12th May, 1938 had the occasion to define a Sehajdhari. It decided that a person claiming to be a Sehajdhari must fulfil five conditions, namely, (1) Should  keep beard, (2) Should not use barber’s razor, (3) Should make at least one of his children a Singh, (4) Should observe all rites in accordance with gurmat, and (5) Should not consume tobacco.

Prior to partition of the country these Sehajdharis used to call themselves Sikhs but immediately after partition these very people branded Sikhs as Keshadhari Hindus. Hatred of this section finds its genesis in the philosophy and writings of Swami Dayanand Saraswati, founder of Arya Samaj. Swami Dayanand was candid in ridiculing the kakars given by Guru Gobind Singh ji. He wrote in Satyarth Parkash that “as vaam margees have five makars, namely meen (fish), maithun (sex), madira (wine), mudra (dance) and maans (meat), Guru Gobind Singh introduced five kakars. He did not stop here and went further to offer unsolicited suggestion that these kakars were given by Guru Gobind Singh for that particular time and there is no usefulness or purpose of keeping these now. 

Sadly this was not a remark in isolation. On 25th June, 1963 while speaking in Kolkata. Vinobha Bhave, the bhoodan leader had the audacity to ridicule kirpan, by challenging its significance in today’s world.

On 11th November, 1963 while speaking at a gurpurab at Delhi, the then Union Health Minister Dr. Sushila Nayyar mocked at the very identity of the Sikhs and said the purpose for which Sikhism was created had been fulfilled, and asked “what is the need of the Sikhs now?” Master Tara Singh’s strong rebuttal at that time had silenced her.

Mahatma Gandhi’s oft-referred remarks against Guru Gobind Singh ji that he was a misguided patriot left deep scars on the psyche of the Sikhs.

These remarks and observations may be innocuous or innocent but the subjects of this great nation atleast expect from its rulers that their feelings and sensibilities are honoured.

Remarks of Sardar Saran Singh, Editor of ‘The Sikh Review’, are pertinent and echo the feelings of the panth that our only demand is that we be allowed to live in this saroop.  

At the time of partition in 1947,  visionary Master Tara Singh lamented that “now that the Britishers are leaving, I am frightened.” He said till now any Sikh, even the worst type of a traitor could not claim to be an angrez, but now it would take only two minutes for him to join the bandwagon of ruling class.  How prophetic he was has been proved beyond doubt.

It is also well known that during the British period observance of the Sikh Rahit was mandatory. Giving reference of this SGPC on 22nd February, 1941 demanded from Punjab Government to ensure that thisrahit was observed by the Sikhs in Punjab Police too.

But after partition everything was reversed and trimming and desecration of the keshas became so copious that SGPC on 28th March, 1965 demanded from Government of India that trimming or shearing of keshas be strictly prohibited in the Army too. This demand of the SGPC was finally accepted by the Government of India and a notification to this effect was issued by the Army Headquarters in the year 1973.

It is a matter of fact that the tornado of Partition brought one big change.  This  was noted and recorded by SGPC in its General House meeting of 1973 which said that at the time of enactment of the 1925 Act, there were some Sehajdhari Sikhs in some districts of Punjab who fulfilled the required qualifications laid down in the Sikh Gurdwara Act.

However, after partition of the country this institution ofSehajdhari Sikhs has virtually ceased to exist. Of these Sehajdhari Sikhs some have become Singhs and some have fallen back to the fold of Hindu culture. It further noted that this route is now being misused to enlist non-Sikhs as voters for the Gurdwara elections.  With this introduction, SGPC demanded from Government of India that since there are virtually no Sehajdharis that exist, the Sikh Gurdwara Act be amended to include only ‘keshadhari Sikhs’ as voters. 

So much so that Khushwant Singh, the renowned Sikh scribe who himself does not follow rahit, writes truthfully about the importance of hair. He simply echoes the traditional views of the SGPC,

The absorption of the sahajdhari Sikhs into the Hindu fold adds weight to the argument that there is no such thing as a clean-shaven Sikh. At one time sahajdhari Sikhism was – as the meaning of the word signified, “those who take time” –the half way house to the hirsute (keshadhari) form of Khalsa Sikhism. Now the process is reversed, and it has become a halfway house to Hinduism.

(History of the Sikhs – Khushwant Singh  p.305) 

The 1973 General House resolution of the SGPC was pursued vigorously by SGPC and ultimately Government of India concurring with and accepting the demand of the SGPC disfranchised Sehajdharis by Notification No. S.O.1190(E) Dt. 8th October, 2003.  It took thirty long years and efforts of the entire Panth which brought fruits and long-awaited demand of the Panth was accepted. 

At the time of enactment of the Delhi Sikh Gurdwara Act, SGPC itself contributed its mite in getting the definition of Sikh adapted by the Parliament which made it mandatory for a Sikh to be Keshadhari. While accepting the draft of All India Sikh Gurdwara Act, SGPC General House adopted the Delhi definition of a Sikh.

Playing its pivotal role in protecting the kakars world over, SGPC had been sending delegations all over the world and raising its voice vociferously. But it is intriguing as to what new facts have dawned on the SGPC now that they have filed an affidavit reversing their own stand and nullifying their own achievement of disfranchising the so called Sahajdharis. 

Khushwant Singh in his book A History of the Sikhs had analysed and suggested the way to maintain the entity and identity of the Sikhs,

……….the only chance of survival of the Sikhs as a separate community is to create a state in which they form a compact group, where the teaching of gurmukhi and the Sikh religion is compulsory, and where there is an atmosphere of respect for the traditions of their Khalsa forefathers.

This was the reason of the demand for the state of Punjabi Suba. But tragedy is that not only both the parameters analysed and suggested  by Khushwant Singh have not been achieved even despite getting the state of Punjabi Suba, rather motion has been set to reverse the process of negating the gains achieved with great sacrifices of our forefathers.

Mansur-Al-Hallaj was ordered to be stoned to death. Every inhabitant of the town was asked to throw a stone at him. When stones were hitting Mansur, he was laughing.  Shibli, one of his closest disciples, got frightened and instead threw a rose at his Master.  When the rose hit Mansur he started crying. Shibli ran to Mansur and begged that he had simply thrown a rose at him.  Mansur told Shibli that the others were innocent and ignorant but he was not.  “Others’ stones have hurt my  body but your rose has hurt my heart.”

SGPC’s present stance of voluntarily agreeing to grant status of Sahajdhari Sikhs to those who continue to shave and trim is much more heinous than this proverbial act of Shibli.  Shibli was under threat and compulsion. What is the compulsion of the SGPC is a matter of intrigue.

If at all the SGPC’s latest stand with reference to Sikh Gurdwara Act that a person who continues to shave and trim is a  Sahajdhari Sikh is not foiled,  the future of the panth is anybody’s guess.

editor@santsipahi.org

Gurcharanjit Singh Lamba

Editor ‘Sant Sipahi’

“A person cannot claim to be a Sehajdhari Sikh by trimming/cutting his/her hair, beard or eyebrows in any manner.” – SGPC Expert Panel Report

“Can a Sehajdhari Sikh continue to shave and cut his kesh for the whole of his life?” Going by the gurmat, rahit maryada, hukamnamas and SGPC’s own gurmatas the answer is a clear ‘NO’.  But wittingly or unwittingly SGPC, the supreme body of the Sikhs, does not think so and has declared ‘YES’. However much confusion has been created and the real issue has been lost in the din.

The Panth is at the crossroads now.  It is also not the time for indulging in petty politics and initiating blame game or hurling accusations. It is a grim and grave situation requiring each and every well-meaning Sikh to contribute his mite to set the things in right perspective. Failure or indifference at this occasion will prove to be a blunder for the Panth and Panthik institutions. 

The all-powerful apex body of the Sikhs, Shiromani Gurdwara Prabandhak Committee, was to answer this simple question “Whether or not a person who cuts his hair and/or shaves his beard is a “Sehajdhari Sikh?”  It was an awfully simple poser.  But this awfully simple question became simply awful for them to answer.

A Sikh is a Keshadhari by birth and has to keep and preserve the Kesh for whole life. Any transgression on this count is a self inflicted stigma earning for the transgressor the abominable label of a patit or an apostate.  

A Sahajdhari on the other hand is a person who, though born in a non-Sikh family, adopts the road to Sikhism. However the day he becomes a Sahajdhari the first and foremost condition is that he is not to defile his Kesh in any manner. Like when American Sikhs adopt Sikhism the first thing they do is that they start keeping unshorn hair.

As such, though both a Sikh and a Sehajdhari Sikh Sikh cannot defile kesh or trim, the only difference between the two is that while a Sikh has the kesh by birth, a Sehajdhari Sikh comes from a non-Sikh family and has to grow keshas. While the former is a Sikh by birth the latter is a Sikh by volition. But trimming or shaving in both the cases is an anathema. To put it simply,  while a Sikh cannot shave, a Sehajdhari Sikh cannot continue to shave. A Sehajdhari Sikh is on his way to becoming a Sikh but a Sikh cannot become a Sehajdhari Sikh. A Sikh transgressing this diktat will become a Patit. A patit or sirgumm has been defined by the SGPC as,

‘SIRGUMM’ – If a keshadhari whose birth and naming ceremony has been solemnized in accordance with gurmat, and under the influence of debauched company,  discards the holy kesh he is,  a ‘sirgumm’ (patit)

Sikh Rahit Maryada makes no mention of the term Sehajdhari Sikh.   Section 4. (Chapter X). (Article XVI)(i) of the Sikh Rahit Maryada, which is applicable to all Sikhs (including Sahajdharis) makes  it mandatory to keep the Kesh of his children intact. 

Living in consonance with Guru’s Tenets……..A Sikh should, in no way, harbour any antipathy to the hair of the head with which his child is born. He should add the suffix “Singh” to the name of his son. A Sikh should keep the hair of his sons and daughters intact.(p.24)

So much so that Khushwant Singh, the renowned scholar who himself does not follow rahit, writes truthfully about the importance of hair.

…………..It proves that the sense of belonging to the Sikh community requires both the belief in the teachings of the Adi Granth and the observance of the Khalsa tradition initiated by Guru Gobind Singh; and that there is no such thing as a clean-shaven Sikh – he is simply a Hindu believing in Sikhism. (A History of the Sikhs – Khushwant Singh  p.305)

SGPC had the occasion to discuss this issue many times in the past and had conclusively decided it in the light of the Rahitnamas, Hukamanamas, its own Gurmatas and numerous accounts by Sikh scholars of repute.  Enriched with such scholarly and authentic backup there was not even an iota of confusion or contradiction. But surprisingly the matter was allowed to linger on for long and instead empty rhetoric has occupied the centre stage of the issue. The Executive Ignoring the unanimous report of its own Expert Panel, the SGPC came to the conclusion that “Once Sehajdhari Sikh becomes a Keshadhari Sikh, then he can not cut, trim or shave.”  The SGPC by this has declared that till the Sehajdhari Sikh becomes Keshadhari he can continue to cut, trim and shave his kesh. And the Sehajdhari Sikh can remain ‘clean shaven’ his whole life. This, needless to say, is a patently dishonest reversal of the long-standing panthic stance on this most vital issue.  SGPC’s own resolution of 12 May, 1938, reads,

Qualifications of a Sehajdhari Sikh:

The desired qualifications of Sehajdhari Sikh were discussed by the Dharmik Salahkar Committee which decided that the following conditions must be fulfilled by a Sehajdhari,

(i)                 He should grow beard

(ii)               Should not expose kesh to the barber’s razor.

(iii)             Make at least one of his children a Singh.

(iv)            Should perform all ceremonies according to Gurmat.

(v)              Should not consume tobacco.

In 1973 General House meeting of the SGPC while demanding that the so-called Sehajdhari Sikhs be disfranchised from Sikh Gurdwara Act, adopted the resolution that,

“At the time of enactment of the Sikh Gurdwara Act, in the year 1925 there were Sehajdharis in some districts of Punjab who fulfilled the required qualifications. But after the partition (1947) except for negligible number this sect has virtually become extinct. Of these Sehajdharis some have become ‘Singhs’ and some have become part of the Hindu culture.”

This stand of the SGPC was accepted by the Government of India and on 8^th October, 2003 by Gazette Notification No.S.O.1190(E) disfranchised the Sehajdhari Sikhs and provided that only keshadhari would be entitled to vote in the Gurdwara elections.

In this background to answer the latest poser “Whether or not a person who cuts his hair and/or shaves his beard is a “Sehajdhari Sikh?”   Shiromani Gurdwara Prabandhak Committee in General House Meeting held on November 22, 2008 decided to form a seven member Committee of scholars, legal experts and S.G.P.C representatives to give opinion, based on historical, theological and philosophic perspectives. SGPC President Jathedar Avtar Singh Makkar was authorized to nominate the committee members and he nominated the following individuals:

(i)                 S. Sukhdev Singh Bhaur

(ii)               Bibi Kiranjot Kaur, Member S.G.P.C.

(iii)             S. Dilmegh Singh Secretary

(iv)             S. Jasbir Singh Sabar, Director Correspondence Courses, S.G.P.C.

(v)               Prof. Anurag Singh, Director Sikh History Research Board, S.G.P.C. Amritsar.

(vi)             S. Suba Singh, Principal Shaheed Sikh Missionary College, Amritsar.

(vii)           S.Gurcharanjit Singh Lamba (Advocate), Editor, Sant Sipahi, Jalandhar.

On November 26, 2008 the seven-member Expert Panel assembled at Kalgidhar Niwas, Chandigarh and considered the whole issue and decided, with six opinions to one, that the issue already stood  resolved by SGPC resolution of 12 May, 1938 that a Sehajdhari Sikh has to be sabat soorat (with unshorn kesh).

Jathedar Gurcharan Singh Tohra had once quipped that there are only two qaums (nations) in the world, Sikhs and monas (clean-shaven). But going by the latest stand of the SGPC there will be two quams in the world, Sikhs and Sehajdhari Sikhs. Every non-Sikh or even an anti-Sikh now can infiltrate the panth and panthic institutions using the cloak of a Sehajdhari Sikh, courtesy SGPC.   

To set the record straight and save the Panth and Panthik institutions from further embarrassment and irreparable damage the Panth desires and demands that the SGPC should understand its religious obligation and without mincing words should declare in absolutely unambiguous terms that It honours its own gurmata of 12 May, 1938 and in the light of this a  person claiming to be Sehajdhari Sikh has to grow his kesh and beard  and under no circumstances can cut, trim or shave,  if he wants to remain a part of the Sikh Panth.

As a matter of fact the difference between a Sikh and a Sahajdhari Sikh has been well explained by Bhai Kahn Singh Nabha, that a Sahajdhari does not keep the rahit of kachhahra and kirpan.  Thus he is to grow and keep unshorn Kesh. A picture of Sahajdhari is given in the Mahan Kosh, Encyclopaedia of Sikhism. Languages Deptt. Punjab. 

A Sikh has his Kesh by birth whereas a Sahajdhari, though he earlier might have had shorn Kesh, has to grow these to become keshadhari.   A Sahajdhari is to adopt Sikhism gradually but cannot remain a Sahajdhari his whole life.

Picture of a Sehajdhari Sikh as given in 'Mahan Kosh' by Bhai Kahn Singh Nabha

Though the SGPC Executive Committee in its meeting of 3^rd December, 2008 accepted the report of the Sub Committee in toto yet the reports in the Press suggested that the SGPC did not prohibit a Sehajdhari Sikh to continue to shave and trim. This was quite contrary to the recommendations of the Expert Panel. On 4^th December, the members of the Expert Panel brought this to the notice of the President of SGPC who was on a tour to Bihar. Jathedar Avtar Singh expressed dismay and categorically stated that he had accepted the 1938 resolution and the anomaly if any would be corrected. He then ordered another emergency meeting of the Expert Panel, which was held the same day at Guru Nanak Niwas Amritsar. Here in this meeting the Expert Panel endorsed its recommendations given to the SGPC on 26^th November and reiterated in signed statement that “Hence a person cannot claim to be a Sehajdhari by trimming/cutting his/her hair, beard or eye-brows in any manner.” Here the resolution adopted by the Expert Panel was signed by all the members except one.